Le Professeur Erik SCERDER qui Favorise Enormément l’Utilisation de la Musique

Le Professeur Erik SCERDER qui Favorise Enormément l'Utilisation de la MusiqueMuziek & Hersenverbindingen
Prof. dr. Erik Scherder heeft aangetoond dat muziek een positief effect heeft op de verbindingen tussen de verschillende gebieden in het brein.
Tussen taalgebieden, het geheugen, het bewegingscentrum en tussen alle gebieden waar betekenis wordt gegeven aan zintuiglijke prikkels.

Muziek raakt iets aan, waar een ziekte als dementie geen vat op heeft

Hulpmiddel in de zorg
Mensen met dementie krijgen door het luisteren naar muziek herinneringen terug. Kinderen met autisme leren zich door muziek beter te uiten. Mensen die een herseninfarct hebben gehad, kunnen met behulp van de muziek hun spraak leren verbeteren. Doordat muziek positieve gevoelens oproept, kan het ondersteunen bij stressvolle momenten in de dagelijkse zorg.

Tegen stress, pijn & angst
Ook in het ziekenhuis wordt muziek ingezet als middel tegen pijn, stress en angst, bijvoorbeeld ter voorbereiding op een operatie. En zo zijn er nog veel meer voorbeelden te noemen. Alle reden om vaker muziek in te zetten als hulpmiddel in de zorg.

Het lost taken op
Hoogleraar klinische neuropsychologie Erik Scherder heeft zich verdiept in het effect van muziek op de hersenen.’Door muziek te maken worden taken opgelost die je als man van zestig minder goed zou doen, omdat er een leeftijdsgerelateerde achteruitgang is.’

Als je luistert naar muziek waar je van houdt ontstaan er verbindingen in je hersenen

Kurt Masur
Van de vorig jaar overleden dirigent Kurt Masur komt de uitspraak
“voor iedere muziekdocent die je ontslaat, moet je honderd politie-agenten aannemen”

Ontwikkeld van empathie
Erik Scherder is te veel wetenschapper om de aansprekende oneliner van Kurt Masur zonder reserves te onderschrijven. Maar in feite im-pliceert hij iets vergelijkbaars wanneer hij erop wijst dat muziek beluisteren, en vooral zelf muziek maken, enorm bijdraagt aan de ontwikkeling van het empathische vermogen.

Kinderen & Muziek
Daar is namelijk wél onderzoek naar gedaan. Scherder: “Gottfried Schlaug heeft aangetoond dat bij kinderen die musiceren de ver-bindingsbalk tussen de beide hersenhelften, het corpus callosum, groter wordt. Die hersenhelften gaan daardoor beter met elkaar communiceren. En dat is ongelooflijk belangrijk.”

Kan muziek zorgen voor meer empathie in de wereld?
Een vioolconcert in plaats van een vuurgevecht

waar zit empathie?
Hij pakt het plastic hersenmodelletje dat voor hem op tafel ligt, trekt de twee helften van elkaar, en wijst met de vingers naar de doorsnede. “Kijk, hier. Vooral de overbrugging van de voor- kant, orbitofrontaal, naar achteren is enorm belangrijk voor de sociale cognitie. Empathie dus. Bij musici zie je het volume van dit soort baansystemenen sterk toenemen.”

De Franse geriater Yves Rolland
Toonde aan dat mensen met alzheimer minder snel achteruit gaan als ze regelmatig bewegen, twee keer per week een uur. In zijn experiment bewogen 67 mensen met alzheimer van gemiddeld 83 jaar twee keer per week een uur.

Het ging om stevig wandelen, maar ook om oefeningen voor  uithoudingsvermogen, kracht in de benen, en balans. Er was  ook een controlegroep, 67 vergelijkbare patiënten kreeg de gangbare normale zorg.

Minder achteruitgang
Na een jaar was de achteruitgang in het uitvoeren van normale dagelijkse activiteiten, bijvoorbeeld opstaan, aankleden, lopen en naar het toilet gaan, bij de getrainde patiënten minder dan bij de ongetrainde. Het verschil was ongeveer een derde. Dus als degene met alzheimer goed beweegt levert dat gemak op voor mantelzorgers en verzorgenden.

Favoriete muziek maakt het hele brein actief
Dat is wat we willen!

Heavy metal goed?
Maakt het nog uit wat voor muziek er beluisterd of gespeeld wordt? “Over dat luisteren, daar is literatuur over. Ze hebben non experts naar allerlei soorten muziek laten luisteren, klassiek, tonaal en ato- naal, maar ook naar heavy metal. In de studies kwam heavy metal eruit als angst- en stressverhogend.

Chronische stress
De hartfrequentie gaat omlaag, de bloeddruk gaat omhoog. Dat is een klinisch symptoom van mensen die heel lang chronische stress ervaren. Die muziek heeft dus een negatieve impact op je systeem – als je er niet van houdt tenminste.”

Rood of Groen?
Scherder pakt zijn laptop erbij en scrollt door de resultaten. Fascinerende aanblik. Hoe langer de rode lijn, hoe sterker het gevoel van agitation bij de luisteraar. Bij een lange groene lijn is sprake van veel joy.
Scherder laat zien hoe de lijnen bij klassieke muziek eruit-zien. Een prachtlied van Schumann, erg groen, dus met veel joy. Arnold Schönbergs Erwartung, heel erg rood.

Beethoven, Schönberg of heavy metal iedereen zijn eigen smaak

Houden van maakt verbinding
“Maar als je luistert naar muziek waarvan je houdt, en dat kan dus ook Beethoven of Schönberg of heavy metal zijn, dan zie je heel andere waarden en dat is ook best logisch.

De Pariëtaallob
Als je er niet van houdt, doet alleen de pariëtaallob het een beetje aan de achterkant en de precuneus wordt actief. Hou je er wel van dan zie je in de hersenen allerlei “samenwerkingen” in het netwerk ontstaan, waarbij niet alleen de pariëtaallob, maar ook de dorsola-terale prefrontale cortex een rol speelt. En dat is wat je wilt”.

Ook al klinkt jouw gepingel nergens naar de hersencellen worden toch actief

De professor speelt viool
Erik Scherder is inmiddels ook zelf aan het musiceren geslagen. Hij speelt nu al twee jaar viool. “In het programma dat ik met de Finse violist Pekka Kuusisto donderdagavond in het Concertgebouw mocht doen, kom ik in het donker spelend op”.

Het is niets en toch…..
Simpel melodietje. Het lijkt natuurlijk nergens op dat zeg ik ook tegen het publiek. “U vond het niks, en ik ook niet. Maar laten we even in mijn brein kijken.

Wat zien we?
De prefrontale cortex doet echt goed mee! Er worden daardoor taken opgelost, die je als man van zestig anders minder goed zou doen, omdat er een leeftijdsgerelateerde achteruitgang is.

Sommige hersencellen gaan dood, maar zeker niet allemaal

Wat gebeurt bij dementie?
Veel mensen denken dat bij dementie hersencellen afsterven. Maar dat is de halve waarheid, zegt Erik Scherder “Sommige hersencellen gaan dood, maar zeker niet alle. Een kenmerk van dementie is atrofie, oftewel verschrompeling.

Kleiner cellen
Een kenmerk van dementie is atrofie, oftewel verschrompeling. De zenuwcellen worden kleiner, maar er is nog wel degelijk sprake van stofwisseling in die cellen”. Wat dat betekent?

Maar te reactiveren
Er zijn in de hersenen nog gebieden die je kan reactiveren. Je kunt ze niet genezen, maar wel weer in beweging breng-en. Bijvoorbeeld door letterlijk te bewegen of door te gaan luisteren naar muziek.

Wat bleek? Met een aspirientje trad er al een geweldige verbetering op

Pijn bij dementie
Erik Scherder: “Als mensen met dementie pijn hebben, kom je er vaak niet achter. Omdat het pijnsignaal er niet is. Of het is er wel maar ze kunnen het niet meer aanduiden en de verzorgenden of arts herkennen het niet”.

Dementerende ouderen met pijn kunnen agressief, verward gespannen of onrustig worden. “Maar dan denken partner of verzorgenden niet direct aan pijn”, zegt Scherder.

Onrust & Agressie
Dementerende ouderen met pijn kunnen agressief, verward gespannen of onrustig worden. “Maar dan denken partner of verzorgende niet direct aan pijn” zegt Scherder.

Pijnbestrijding
De bestrijding van pijn staat echter nauwelijks op de agenda bij ouderen met dementie. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat kankerpatiënten met Alzheimer aanzienlijk minder pijn-
stillers krijgen dan degenen zonder dementie. Zegt Scherder verbaasd. Dus als je oud wordt met een dementie, is pijn opeens geen item meer?

In deze studie werd het Haldol vervangen door een gewoon aspirientje

Het aspirientje
Erik Scherder spreekt graag over de wetenschappelijke studie rond een groep ouderen met dementie die kalmeringsmiddel haldol kregen omdat zij aan ‘matige agitatie’ leden.

Dit betekent, dat al deze ouderen vaak onrustig waren. Helaas waren zij niet meer in staat om te vertellen wat hen scheelde. In deze studie werd het antipsychoticum Haldol vervangen door een gewoon aspirientje.

Wat bleek? Er trad een geweldige verbetering op. Hun stemming verbeterde en ze namen vaker deel aan sociale activiteiten, zegt Erik Scherder. Hij weet zeker dat dementerenden zich prettiger zullen voelen en mobieler worden als hun pijn wordt behandeld. Pijn weerhoudt je immers om mee te doen met activiteiten. En het kan zelfs leiden tot depressie.

Bij alzheimer wordt veel vernietigd behalve het zogeheten S1-gebied

Aanraken & Knuffelen
Mensen met Alzheimer aanraken, knuffelen en strelen is heel belangrijk zegt Scherder. Bij alzheimer worden veel pijnkernen vernietigd, behalve het zogeheten S1-gebied:

Dat is het primair somatisch sensorisch gebied waar alle zintuiglijke prikkels binnenkomen. Wat dat betekent? In het eindstadium van alzheimer, komt de tastprikkel nog aan. De tastzin blijft het langst in intact. Communiceren met mensen met vergaande alzheimer gaat dus het beste via de tastzin, zegt Scherder.

In een verrijkte omgeving is er muziek en zijn er creatieve activiteiten

De verrijkte omgeving
In een verrijkte omgeving krijgen mensen met alzheimer veel meer prikkels. Waardoor hun hersenen meer & beter gaan functioneren. Dat blijkt uit de vele prachtige neuro-biologische studies.

In een verrijkte omgeving is er muziek zijn er creatieve activiteiten, mensen met wie je kan praten en met wie je kan eten. Er is voldoende daglicht en je komt buiten. Mensen die hangen of slapen, missen de totale invloed aan prikkels en informatie, en zakken sneller weg in de alzheimer.

Als praten niet meer kan is contact nog mogelijk via de muziek en het bewegen

Eenvoudige middelen zijn het
Muziek is een geweldige prikkel voor de hersenen. Het heeft  een positief effect op het gedrag en kan taalstoornissen ver- minderen.

Mensen met alzheimer leven vaak op als ze muziek horen die ze van vroeger kennen. Dit laat zien laat zien hoe je met een- voudige middelen kunt bijdragen aan meer welbevinden en meer kwaliteit van leven voor degene met alzheimer.

Het zingen van een liedje tijdens het wassen, zachte muziek bij het opstaan, een dansje in de kamer, even naar buiten. En als praten niet meer kan is contact nog mogelijk via de muziek en het bewegen.

Muziek maken is dus op alle fronten levens bevorderend. Waarom dan bezuinigingen op het muziekonderwijs?

Dat is idoot
“Dat is niet te rijmen. Het is idioot. Ik laat geen gelegenheid onbenut om dit te benadrukken. “Hij wijst op projecten, ook in Amsterdam, waar kansarme kinderen met muziek in aanraking worden gebracht wat op den duur allerlei economisch meetbare voordelen voor de maatschappij oplevert, om nog maar te zwijgen over de persoonlijke ontwikkeling van de kinderen zelf. Waarom stelt Den Haag daar dan niet veel meer geld voor beschikbaar, zou een vraag kunnen zijn.

Waarom niet meer geld voor muziekonderwijs?
Dat zou een vraag kunnen zijn.

Erik Scherder in de Tweede Kamer?
Scherder: “Met de politiek aan tafel komen is lastiger dan je denkt. We hadden ooit 5 afspraken met de Tweede Kamercommissie van de PvdA en die zijn alle vijf afgezegd. En niet door mij. ”

Ik zou zeggen: “laat me net zoals die Franse econoom Thomas Piketty in de Tweede Kamer een presentatie houden om te tonen waar de cen- ten heen moeten. Kost ze een half uurtje.”

Ga aan de slag met het Beknopte 5 Stappenplan en geeft dat muziek-geluk aan degene met alzheimer en realiseer tegelijk hiermee zorggemak laat-je-hersenen-niet-zitten-

Tekst op deze pagina is uit een interview van Erik Voermans

Source : www.alzheimermuziekgeluk.nl